Afet sonrası psikososyal destek, deprem, sel, yangın gibi olayların ardından bireylerin ve toplulukların ruhsal ve sosyal açıdan toparlanmasına yardımcı olan çalışmaların bütünüdür. Afetin doğrudan yaşandığı bölgelerin yanı sıra, yakınlarını kaybeden, haberleri yoğun biçimde takip eden ya da afet bölgesinden başka bir kente taşınan kişiler de bu etkileri yaşayabilir. Ankara, afet sonrasında başka illerden gelen ailelerin yerleştiği kentlerden biri olabildiği için bu konu kentte yaşayanları da yakından ilgilendirir.
Olağan tepkiler
Afetin ardından ilk haftalarda görülen pek çok tepki, olağan dışı bir olaya verilen olağan yanıtlardır:
- Uyku bozuklukları, kâbus görme
- Sürekli tetikte olma, ani seslere aşırı tepki
- Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık
- Suçluluk, öfke, derin üzüntü ya da duygusal donukluk
- İştah değişiklikleri ve bedensel şikâyetler
Bu tepkiler çoğu kişide zamanla azalır. Ancak haftalar geçmesine rağmen yoğunluğunu koruyor, iş ve aile yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak gerekir. Tanı ve tedavi kararı, yalnızca uzman değerlendirmesi sonrasında verilir.
Çocuklarda dikkat edilecekler
Çocuklar yaşadıklarını her zaman sözle ifade edemez. Altını ıslatma, ebeveynden ayrılmak istememe, oyunlarında afeti tekrar tekrar canlandırma ya da okul başarısında düşme görülebilir. Çocuğun sorularına yaşına uygun ve dürüst yanıtlar vermek, günlük rutinleri mümkün olduğunca sürdürmek ve haber görüntülerine maruziyeti sınırlamak koruyucudur.
Kendine bakım ve beslenme
Düzenli uyku, öğün atlamamak ve günlük yürüyüş gibi basit adımlar, stresle baş etmeyi kolaylaştırır. Kriz dönemlerinde beslenme çoğu zaman ihmal edilir; oysa yetersiz beslenme yorgunluğu ve gerginliği artırabilir. Pratik öneriler için düşük bütçeyle sağlıklı beslenme sayfasına bakabilirsiniz.
Destek kanalları
Aile sağlığı merkezleri, devlet hastanelerinin psikiyatri poliklinikleri ve toplum ruh sağlığı merkezleri başvurulabilecek kamu kaynaklarıdır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da afet dönemlerinde psikososyal destek çalışmaları yürütür; ALO 183 hattı danışma ve yönlendirme için aranabilir. Afetten etkilenen ailelere destek olmak isteyen gönüllülerin hazırlıklı olması önemlidir; bu konuda gönüllü olmak sayfasına, maddi ihtiyaçlar için ise sosyal yardım başvurusu sayfasına göz atabilirsiniz.